ΓΙΑΤΙ ΕΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ 6 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Τα Θεοφάνεια ή και Θεοφάνια, είναι μεγάλη ετήσια χριστιανική εορτή της ανάμνησης της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή. Εορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου (εορτών των Χριστουγέννων).

Το όνομα Θεοφάνεια προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, η οποία συνέβη σύμφωνα με τρεις σχετικές ευαγγελικές περικοπές. Η εορτή των Θεοφανείων λέγεται επίσης και Επιφάνια και Φώτα ή Εορτή των Φώτων.

Κατά τις ευαγγελικές περικοπές στις αρχές του 30ου έτους της ηλικίας του Ιησού, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, ο επιλεγόμενος στη συνέχεια Βαπτιστής, που ήταν 6 μήνες μεγαλύτερος του Χριστού, και διέμενε στην έρημο, ασκητεύοντας και κηρύττοντας το βάπτισμα μετανοίας, βάπτισε με έκπληξη και τον Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό. Κατά δε τη στιγμή της Βάπτισης κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε ότι: Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκισα».

Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος Γ’:13-17 ο Μάρκος Α’:9-11, και ο Λουκάς.Γ΄:21,22. Αυτή δε είναι και η μοναδική φορά της εμφάνισης, στη Γη, της Αγίας και ομοουσίου και αδιαιρέτου Τριάδος υπό του πλήρους «μυστηρίου» της Θεότητας.

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζεται η μνήμη του γεγονότος της Βάπτισης του Ιησού δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Φαίνεται όμως ότι αναφάνηκε πολύ νωρίς στη πρώτη Εκκλησιά των Χριστιανών. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (Στρωμ. βιβλ. α΄) αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί, οι περί τον Βασιλείδη γνωστικοί στις αρχές του Β΄ αιώνα εόρταζαν την ημέρα της Βάπτισης του Κυρίου «προδιανυκτερεύοντες» και ότι η εορτή αυτή γινόταν κατ΄ άλλους μεν στις 6 Ιανουαρίου, κατ΄ άλλους στις 10 Ιανουαρίου.

Κατά τον 3ο αιώνα η εορτή φαίνεται κοινότατη σε όλη την Χριστιανική Εκκλησία. Έτσι ενώ ο Gieseler ( Kirchengeschichte I ,376) δέχθηκε ότι πρώτοι οι Βασιλειδιανοί καθιέρωσαν την εορτή των Θεοφανίων ο Neander (Kirchengeschichte I 386) θέτει το ερώτημα: πως από «αιρετικούς» το δέχθηκε η Εκκλησία;

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρης μάλλον στην Αντιόχεια τη Μεγάλη, και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί Βασιλειδιανοί… Κατά δε τις Αποστολικές Διαταγές (η΄ 38) η εορτή των Επιφανείων «ήγετο δια το εν αυτή ανάδειξιν γεγενήσθαι της του Χριστού θεότητος».

Με τη λήξη του 3ου αιώνα προστέθηκε και άλλη μια έννοια στον εορτασμό αυτό που άρχισε να πανηγυρίζεται και ως ημέρα της «εν σαρκί» φανερώσεως του Κυρίου, τόσο στην Αλεξάνδρεια κατά τον Κασσιανό, όσο και στην Κύπρο κατά Επιφάνιο. Από την εποχή αυτή, λοιπόν, είναι το πιθανότερο ότι ξεκινά και ο εορτασμός των Χριστουγέννων.

Κατά τον 4ο αιώνα η εορτή των Θεοφανίων γιορτάζεται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την ανατολική Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος, απ΄ όπου και το όνομα «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων» (Γρηγόριος Ναζιανζηνός λόγος 39, Αστερίου Αμάσ. Λόγος εις «εορτών των Καλανδών»).

Στη Δύση τα Θεοφάνεια τα συναντάμε στα μέσα του 4ου αιώνα, αλλά ήδη την εποχή εκείνη υπάρχει στη Ρωμαϊκή Εκκλησία και άλλη μια εορτή αφιερωμένη στη κατά σάρκα Γέννηση του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου. Όταν πλέον καθιερώθηκε αυτή η ημερομηνία για τα Χριστούγεννα σε όλο τον Χριστιανικό κόσμο έγινε και ο διαχωρισμός της εορτής των Φώτων στις 6 Ιανουαρίου, στα μέσα του 6ου αιώνα.

 

[ΠΗΓΗ: http://ergoliptesxalkidikis.blogspot.com, 3/1/2019]

ΝΕΟ ΕΚΤΑΚΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗΣ ΚΑΙΡΟΥ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Από την Αυτοτελή Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ανακοινώνεται ότι έχει εκδοθεί νέο Έκτακτο Δελτίο ΕΜΥ/ΕΜΚ επιδείνωσης καιρού, σε συνέχεια του προηγούμενου δελτίου (α.α. 02/2019), που ισχύει από Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2019 έως και την Παρασκευή 4 Ιανουαρίου 2019.

Νέα επιδείνωση θα παρουσιάσει ο καιρός από την Τετάρτη 2 Ιανουαρίου το βράδυ και από τα βορειοδυτικά, με κύρια χαρακτηριστικά τις κατά τόπους πυκνές χιονοπτώσεις, τη σημαντική πτώση της θερμοκρασίας, τις καταιγίδες στις θαλάσσιες και παραθαλάσσιες – κυρίως- περιοχές και τους πολύ θυελλώδεις ανέμους στα πελάγη.

Πιο αναλυτικά:

Χιονοπτώσεις θα σημειωθούν απόψε το βράδυ στα ορεινά-ημιορεινά της Ηπείρου, της Μακεδονίας, της δυτικής Στερεάς, που κατά τη διάρκεια της νύχτας θα ενταθούν.

Από τις πρωινές ώρες της Πέμπτης 3 Ιανουαρίου χιονοπτώσεις θα σημειωθούν σε όλα τα ορεινά-ημιορεινά ηπειρωτικά, κατά τόπους πιο πυκνές, βαθμιαία σε περιοχές με χαμηλότερο υψόμετρο της Ηπείρου, της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, της Στερεάς (ενδεικτικό υψόμετρο 400 μέτρα), ενώ από το μεσημέρι αναμένεται να επηρεαστούν και τα πεδινά της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, της Εύβοιας, περιοχές της Ανατολικής Στερεάς και αργότερα η ανατολική Μακεδονία, η Θράκη και τα νησιά του Βορείου και το βράδυ του Ανατολικού Αιγαίου.

Ύφεση των χιονοπτώσεων αναμένεται τις βραδινές ώρες της Πέμπτης (3 Ιανουαρίου 2019) στα δυτικά.

Ισχυρές βροχές και καταιγίδες θα εκδηλωθούν απόψε το βράδυ στο Βόρειο Ιόνιο και μέχρι τις πρωινές ώρες της Πέμπτης (3 Ιανουαρίου 2019) στις υπόλοιπες θαλάσσιες και παραθαλάσσιες κυρίως περιοχές της δυτικής Ελλάδας.

Από το πρωί της Πέμπτης θα επηρεαστούν η υπόλοιπη Πελοπόννησος, πρόσκαιρα τα νοτιότερα τμήματα της Ανατολικής Στερεάς, η Εύβοια και οι Σποράδες, βαθμιαία η Κρήτη, οι Κυκλάδες και μέχρι τις απογευματινές ώρες τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα.

Στα δυτικά τα φαινόμενα από τις απογευματινές ώρες σταδιακά θα εξασθενήσουν.

Παγετός, κατά τόπους ισχυρός στα κεντρικά και βόρεια ηπειρωτικά, θα σημειωθεί τις βραδινές ώρες της Πέμπτης (3 Ιανουαρίου 2019) καθώς και τις πρωινές και βραδινές ώρες της Παρασκευής (4 Ιανουαρίου 2019).

Σε περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας την Παρασκευή ο παγετός αναμένεται να είναι κατά τόπους ολικός.

Θυελλώδεις άνεμοι (7-8 Μποφόρ) θα επικρατήσουν την Πέμπτη (3 Ιανουαρίου 2019), που βαθμιαία στα πελάγη θα φτάσουν τα 9 Μποφόρ και στο Αιγαίο πρόσκαιρα έως 10 Μποφόρ.

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα προγνωστικά στοιχεία, επισημαίνεται ότι την Παρασκευή (4 Ιανουαρίου 2019), παρά την εξασθένηση των φαινομένων στα δυτικά, οι χιονοπτώσεις θα συνεχιστούν σε περιοχές της Ανατολικής Ελλάδας με χαμηλό υψόμετρο, καθώς και σε πεδινές περιοχές της Κεντρικής – Ανατολικής Μακεδονίας, της Θράκης και των νησιών του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου.

Περισσότερες λεπτομέρειες στα καθημερινά τακτικά δελτία καιρού της ΕΜΥ και στην ιστοσελίδα της ΕΜΥ (www.emy.gr).

Παρακαλούνται οι πολίτες όπως λάβουν υπόψη τους το Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού για τον ασφαλή σχεδιασμό των μετακινήσεων και των δραστηριοτήτων τους.

Παράλληλα, η Αυτοτελής Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας συνιστά στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, μεριμνώντας για τη λήψη μέτρων αυτοπροστασίας από κινδύνους που προέρχονται από την εκδήλωση των έντονων καιρικών φαινομένων.

Ειδικότερα καλούνται οι πολίτες:

ΧΙΟΝΟΠΤΩΣΗ – ΠΑΓΕΤΟΣ

  • Προμηθευτείτε υλικό θέρμανσης και τρόφιμα για αρκετές ημέρες-Φροντίστε για εξοπλισμό καθαρισμού του χιονιού (π.χ. φτυάρια)
  • Διατηρείστε το σπίτι ζεστό και παραμείνετε σε αυτό όσο μπορείτε
  • Μην αφήνετε τα παιδιά να βγουν έξω ασυνόδευτα – Φορέστε κατάλληλα ρούχα και παπούτσια
  • Ελέγξτε το δίκτυο ύδρευσης, τους σωλήνες και τον υαλοπίνακα του ηλιακού θερμοσίφωνα
  • Αποφύγετε την οδήγηση σε δύσβατες ορεινές περιοχές – Αλλάξτε πορεία αν είστε σε δύσβατο δρόμο και υπάρχει έντονη χιονόπτωση
  • Προσέξτε τις μετακινήσεις σας σε περιοχές όπου προβλέπονται χιονοπτώσεις-Τηρείτε τις αποστάσεις ασφαλείας από τα προπορευόμενα οχήματα – Παραμείνετε στο αυτοκίνητο αν ακινητοποιηθεί. Τοποθετείστε στην κεραία του ραδιοφώνου ή σε άλλο εμφανές σημείο ένα ύφασμα με έντονο χρώμα ώστε να σας εντοπίσουν οι ομάδες διάσωσης. Ανάβετε τη μηχανή για 10 λεπτά ανά ώρα και διατηρείστε την εξάτμιση καθαρή από το χιόνι.
  • Χρησιμοποιήστε αντιολισθητικές αλυσίδες αν είναι απολύτως απαραίτητο να μετακινηθείτε με αυτοκίνητο. Είναι προτιμότερο να ταξιδέψετε κατά τη διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιώντας κεντρικούς δρόμους. Ενημερώστε τους οικείους σας για τη διαδρομή που θα ακολουθήσετε.
  • Προτιμήστε τα μέσα μαζικής μεταφοράς για μετακινήσεις στην πόλη.
  • Ντυθείτε με πολλά στρώματα από ελαφριά και ζεστά ρούχα αντί για ένα βαρύ ρούχο και φορέστε ζεστές αδιάβροχες μπότες. Προτιμήστε ένα αδιάβροχο εξωτερικό ρούχο.
  • Μάθετε πού βρίσκεται ο υδρομετρητής (ρολόι) του σπιτιού σας καθώς και τα σημεία όπου βρίσκονται ο κεντρικός και οι περιφερειακοί διακόπτες υδροδότησης.- Ελέγξτε και βεβαιωθείτε ότι οι διακόπτες του δικτύου υδροδότησης ανοιγοκλείνουν και λειτουργούν ομαλά.
  • Βεβαιωθείτε ότι οι εξωτερικοί σωλήνες (π.χ. ηλιακού θερμοσίφωνα, βρύσες μπαλκονιών) είναι μονωμένοι, διαφορετικά φροντίστε να μονωθούν το συντομότερο δυνατόν.
  • Απομονώστε ή καλύτερα εκκενώστε το δίκτυο του ηλιακού θερμοσίφωνα, αν πρόκειται να λείψετε για μεγάλο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ρυθμίστε το σύστημα θέρμανσης του σπιτιού ώστε να λειτουργεί αυτόματα σε χαμηλές θερμοκρασίες.
  • Κλείστε την παροχή νερού προς τον ηλιακό θερμοσίφωνα και αδειάστε το νερό από το σύστημα, αν είστε στο σπίτι κατά τη διάρκεια του παγετού και ιδιαίτερα το βράδυ.-Μην σπαταλάτε αλόγιστα νερό για να απομακρύνετε το χιόνι και τον πάγο.-Περιορίστε τις δραστηριότητες που απαιτούν αυξημένη κατανάλωση νερού (πλυντήρια ρούχων  κ.λπ.).
  • Ενημερωθείτε αν έχει τοποθετηθεί αντιψυκτικό στον ηλιακό θερμοσίφωνα από την κατασκευάστρια εταιρία ή τον ειδικό τοποθέτησης, σε περίπτωση κλειστού κυκλώματος. Σε αντίθετη περίπτωση προμηθευτείτε το κατάλληλο αντιψυκτικό και φροντίστε για την τοποθέτησή του.
  • Ελέγξτε αν υπάρχουν διαρροές στις βρύσες ή στα καζανάκια.-Βεβαιωθείτε ότι οι υδρορροές στα μπαλκόνια και στις ταράτσες είναι καθαρές από φύλλα και σκουπίδια και λειτουργούν ομαλά.

 

[ΠΗΓΗ: http://aetoshal.blogspot.com, 2/1/2019]

ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ: ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΕ ΤΟ ΕΘΙΜΟ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Έθιμο απόλυτα συνδεδεμένο με την γιορτή της Πρωτοχρονιάς, η Βασιλόπιτα, συγκεντρώνει γύρω της, οικογένειες, παρέες, που «κυνηγάνε» την τύχη του φλουριού.

Αμέτρητες οι συνταγές, πολλές οι παραλλαγές και άλλες τόσες οι ευχές που κάνει ο καθένας από εμάς την στιγμή που ο νοικοκύρης του σπιτιού την κόβει.

Πως όμως ξεκίνησε αυτό το έθιμο;

Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Μέγας Βασίλειος ήταν επίσκοπος στη Καισαρεία της Μικράς Ασίας, ο έπαρχος της περιοχής θέλησε να μπει στην πόλη και να την λεηλατήσει.

Παρά τις διαβεβαιώσεις του αγίου ότι οι κάτοικοι ήταν φτωχοί και μαστίζονταν από πείνα, ο Έπαρχος επέμεινε, με αποτέλεσμα ο άγιος Βασίλειος να μαζέψει όλα τα χρυσά των λίγων πλουσίων της πόλεως, προκειμένου να αποφευχθεί η γενική λεηλασία.

Όταν ο Έπαρχος άλλαξε γνώμη ο άγιος διέταξε να φτιαχτούν ζύμες και μέσα τους να μπουν τα χρυσά και να μοιραστούν στους φτωχούς της πόλεως.

Κατά μια άλλη εκδοχή ο Άγιος Βασίλειος, μη γνωρίζοντας σε ποιον ανήκει το κάθε κόσμημα, προκειμένου να μην αδικήσει κάποιον, χρησιμοποίησε τις ζύμες ώστε να μοιραστούν τα χρυσά στην τύχη.

Οι δυνατοί συμβολισμοί πίσω από την κίνηση αυτή του Μεγάλου Βασιλείου, μετέτρεψαν την ιδέα σε έθιμο που επαναλαμβάνουμε κάθε χρόνο την ημέρα της γιορτής του την 1η Ιανουαρίου.

Αν και η πιο διαδεδομένη άποψη θεωρεί πως η τοποθέτηση του νομίσματος στην Αγιοβασιλόπιτα μιμείται τα χρυσαφικά που είχε τοποθετήσει ο Άγιος στα ψωμιά υπάρχει και μια ακόμη εξήγηση.

Η τοποθέτηση νομίσματος μέσα σε πίτα είναι αρχαιότατο έθιμο και αναφέρεται ως έθιμο κατά την ρωμαϊκή εορτή των Σατουρναλίων (Κρόνια).

Λέγεται ότι από τους Ρωμαίους υιοθετήθηκε στη δυτική και κεντρική Ευρώπη, και υπάρχει ως σήμερα, αλλά γίνεται κατά την εορτή των Θεοφανείων.

Αυτός ο οποίος το κερδίζει, ακόμη και στις μέρες μας φορά ως έπαθλο χάρτινο επίχρυσο στεφάνι.

[ΠΗΓΗ: http://www.e-evros.gr, 31/12/2018]

ΤΣΙΓΑΡΙΔΟΓΙΟΡΤΗ” ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Εκατοντάδες ήταν οι επισκέπτες του Παλαιοχωρίου το Σάββατο, καθώς από το πρωί  αναβίωσε στην πλατεία του χωριού η «Τσιγαριδογιορτή» με ψησταριές και καζάνια.

Σε πανηγυρικό κλίμα, με ζωντανή μουσική, παραδοσιακούς μεζέδες (τσιγαρίδια) από χοιρινό, όπως επιβάλει αυτές τις ημέρες το έθιμο και άφθονο κρασί και τσίπουρο, κάτοικοι και επισκέπτες γιόρτασαν στο κλίμα των ημερών.

Η εκδήλωση ξεκίνησε στις 11 το πρωί και συνεχίστηκε μέχρι το απόγευμα με τη συμμετοχή χορευτικών του πολιτιστικού Συλλόγου.

Στο Παλαιοχώρι βρέθηκε ο αντιπεριφερειάρχης Γιάννης Γιώργος, οι περιφερειακοί σύμβουλοι Στέλιος Βαλιάνος και Κατερίνα Ζωγράφου και άλλοι επίσημοι, οι οποίοι ευχήθηκαν στους κατοίκους χρόνια πολλά.

Το έθιμο της Τσιγαριδογιορτής

Η Τσιγαριδογιορτή παλαιότερα ετοιμαζόταν σε πολλά χωριά της Χαλκιδικής. Πιθανότατα το έθιμο της σφαγής του οικόσιτου χοίρου ανάγεται στους ρωμαϊκούς χρόνους, τότε που οι γεωργοί θυσίαζαν, κατά τα «Σατουρνάλια» (17-25 Δεκεμβρίου), προς τιμή του Κρόνου και της Δήμητρας, χοίρο για την ευφορία της γης.

Οι Χαλκιδικιώτες πάντως, έσφαζαν το γουρούνι τα Χριστούγεννα, διότι και το κρύο επέτρεπε τη διατήρηση του χοιρινού κρέατος για πολύ καιρό και να φάνε δεν είχαν. Και οι «αλείξουρις» αυτές ημέρες χρειάζονταν πολύ και καλό φαγητό: «φαγούσ’μου ήταν κι δ’λειές δεν είχαν».

Η σφαγή του γουρουνιού, από παρέα φίλων και γειτόνων, ήταν όντως τελετουργική: λίγο πριν τη σφαγή, το έβγαζαν από το «κουμάσι» για να περπατήσει, «να σκνίσ’» ελεύθερα και να «χαρεί», προτού θανατωθεί. Ευθύς μετά το σφάξιμο, η νοικοκυρά το θύμιαζε μ’ ένα κεραμίδι «για να φύγουν τα μαϊκά» τα κάρβουνα από το αυτοσχέδιο θυμιατό τα έριχνε μετά στο λαιμό του χοίρου «για την ψυχή του ζώου αλλού, «έβαζαν στο στόμα του γουρουνιού κώνο («κουκ’νάρα») καλαμποκιού, για να μένει ανοιχτό (ίσως για να βγει πιο εύκολα η ψυχή του!)” σ’ άλλα πάλι χωριά, τα κάρβουνα με το θυμίαμα τα έριχναν στα αυτιά του γουρουνιού, για να φύγουν οι Καλικάντζαροι αλλού, τέλος, θυμίαμα και κρεμμύδι έβαζαν στο στόμα του, για να έχει γλυκό και νόστιμο κρέας.

Η θυσία του ζώου γίνεται, σίγουρα, με προφύλαξη, αγνείες, καθαρμούς και εξιλαστικές πράξεις, που συναντούμε σε πανάρχαιες τοτεμικές τελετουργίες, όπως λ.χ. στα «Βουφόνια» των αρχαίων, έτσι ώστε οι θύτες να γλιτώνουν από το κρίμα. Ακολουθούσε το θυσιαστικό συμπόσιο: τη μέρα αυτή έτρωγαν το μαύρο συκώτι, μαγειρεμένο με κρεμμύδια και κόκκινο πιπέρι. Το άσπρο το έτρωγαν την Πρωτοχρονιά.

Τις επόμενες μέρες οι νοικοκυρές έβγαζαν τη λίγδα (λίπος), έφτιαχναν τις «τσιγαρίδες» ή «πιτσουρούδις» (τσιγαρισμένα κομμάτια κρέατος και λίπους μαζί), γέμιζαν τα λουκάνικα, καθάριζαν τις «ουματιές» ή «ματιές», αλάτιζαν τον παστό και έφτιαχναν από τηγανισμένα κομμάτια κρέατος, λίπους και λουκάνικων τον «πασπαλά» (καβουρμά), που τον φύλασσαν σε πήλινα δοχεία, τις «βουτνάρες», για το θέρο.

[ΠΗΓΗ: http://aetoshal.blogspot.com, 30/12/2018]

ΤΟ ¨ΜΕΛΩΜΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ¨ ΣΤΗΝ ΑΡΝΑΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Πραγματοποιήθηκε και φέτος από την Πολιτιστική και Επιμορφωτική Εταιρεία Αρναίας, παρουσία πλήθους Αρναιωτών και επισκεπτών, την παραμονή των Χριστουγέννων το έθιμο του Μελώματος του Χριστού και του κοψίματος του γιγαντιαίου Χριστόψωμου διαστάσεων 2Χ2 μέτρων και βάρους 400 κιλών, με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής και της Χορωδίας της Αρναίας.

Πλήθος κατοίκων και επισκεπτών συγκεντρώθηκαν στην Κεντρική Πλατεία για να παρακολουθήσουν το δρώμενο, που πραγματοποιείται εδώ και δεκαετίες, και να γευθούν το Χριστόψωμο που παρασκεύασαν από νωρίς με μεράκι οι αδελφοί Λαλιώτη (Σπιτική Νοστιμιά), τα καρύδια το τοπικό μέλι και την Μουντοβίνα (από τον σύλλογο μελισσοτρόφων Αρναίας), καθώς και το κόκκινο ζεστό κρασί από το οινοποιείο της συμπατριώτισσάς μας Κλαούντιας Παπαγιάννη. Προσφέρθηκαν επίσης χυμοί και αναψυκτικά, προσφορά επαγγελματιών μας.

Φέτος άλλαξε η συνταγή και το Χριστόψωμο παρασκευάστηκε κατά τέσσερα τέταρτα με γέμιση σταφίδες, ηλιόσπορο, μαύρο σουσάμι με λιναρόσπορο και βρώμη με πολύσπορο.

Το γιγαντιαίο Χριστόψωμο ευλόγησε ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου κ. Θεόκλητος παρουσία των Αντιδημάρχων Αριστοτέλη Αργύρη Τσακνή και Γιώργου Κωτάκη, του τέως Υπουργού και τέως Δημάρχου Αριστοτέλη Χρήστου Πάχτα, του προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας Αρναίας Γιώργου Διαμαντούδη, των Περιφερειακών Συμβούλων Χαλκιδικής Στέλιου Βαλιάνου και Κατερίνας Ζωγράφου, Δημοτικών και Τοπικών Συμβούλων και λοιπών αρχών της περιοχής. Σύσσωμο και το Δ.Σ. της Πολιτιστικής Εταιρείας Αρναίας, τα μέλη του οποίου οργάνωσαν άψογα την όλη εκδήλωση.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τιμήθηκε από τα μέλη της Φιλαρμονικής Αρναίας, ο επί δεκαετίες Μαέστρος της, Βασίλης Κοκκαλιάρης, για την μεγάλη του προσφορά.

Λίγα λόγια για το Έθιμο.

Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, είθισται όλες οι οικογένειες να συγκεντρώνονται γύρω από το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, πιστοί στα ήθη και τα έθιμα, για την κοπή του Χριστόψωμου. Το πολύ παλιό αυτό έθιμο εδώ και αρκετά χρόνια η Πολιτιστική και Επιμορφωτική Εταιρεία Αρναίας, το μετέφερε στη κεντρική πλατεία μας, για να διευρύνει την οικογένεια. Για να απολαμβάνουν όμως όλοι το παραπάνω έθιμο τη συγκεκριμένη βραδιά, προηγείται μια διαδικασία που μοιάζει με ιεροτελεστία και ξεκινάει από το πρωί της ημέρας αυτής.

Γιορτινή είναι η ατμόσφαιρα που επικρατεί στο εργαστήριο, όση ώρα χρειάζεται για το φούσκωμα της ζύμης, το φούρνισμα, το ψήσιμο. Αργά το απόγευμα, το Χριστόψωμο και τα καρύδια με το μέλι μεταφέρονται στην κεντρική πλατεία της Αρναίας. Εκεί πλήθος κόσμου περιμένει υπομονετικά, αψηφώντας το κρύο, την τέλεση του εθίμου.

Η μικτή χορωδία της Αρναίας ξεπροβάλει από τα παραδοσιακά καλντερίμια μας, ψάλλοντας τα κάλαντα ενώ κρατούν όλοι στα χέρια τους αναμμένα φαναράκια. Κατηφορίζουν προς το κέντρο της πλατείας όπου διενεργείτε το έθιμο. Από την άλλη πλευρά ακούγετε η μπάντα μας με Χριστουγεννιάτικες μελωδίες.

Στη συνέχεια αφού ευλογηθεί μοιράζεται το Χριστόψωμο και το μέλι με τα καρύδια στον κόσμο. Αλήθεια, πόσο μαγευτικό γίνεται αυτό το έθιμό μας όταν όλοι γινόμαστε μέλη της ίδιας οικογένειας που ετοιμάζεται να δεχθεί το θαύμα της Γέννησης του Χριστού !!!

Πόσο υπεύθυνοι αισθανόμαστε για το χρέος που έχουμε απέναντι στις νεότερες γενιές να τους κληροδοτήσουμε σωστά τις παραδόσεις που με τόση αγάπη μας άφησαν οι πρόγονοί μας !!!

[ΠΗΓΗ: http://aetoshal.blogspot.com/, επιμέλεια Στέλιος Γεωρ. Ρήγας, 25/12/2018]

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ – ΉΘΗ ΚΑΙ ΈΘΙΜΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ by admin Posted in ΘΕΜΑΤΑ | ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙΟ  

Το έθιμο είναι τοπική συνήθεια και πράξη, που πηγάζει από την ανάγκη να εκφραστούν εσωτερικές ψυχικές καταστάσεις και η παράδοση. Τις ημέρες των εορτών των Χριστουγέννων σ’ όλη την Ελλάδα τελείται πλήθος εθίμων, αλλά και στη Χαλκιδική δεν υπάρχει υστέρηση. Τα έθιμα αυτών των ημερών είναι ενδιαφέροντα, διότι διακρίνει κανείς σ’ αυτά ιδέες κληρονομημένες από τα πανάρχαια χρόνια και είναι σύμφωνες με τον τρόπο σκέψης του πρωτόγονου ανθρώπου, δοξασίες προχριστιανικές βαθιά ριζωμένες στο πνεύμα του λαού και πράξεις αντίθετες προς το νόημα της χριστιανικής διδασκαλίας, μολονότι γίνονται στο όνομα του Χριστού, της Παναγίας και των Αγίων.

«Είναι βέβαιο, πάντως, πως, παρά την τάση της εμμονής του λαού στα «παραδεδομένα», το έθιμο, «ως εν χρόνω γενόμενον», υπόκειται στο νόμο της εξέλιξης, δηλαδή γεννιέται, ζει, μπορεί να πεθάνει, αλλά και να αναζήσει• επίσης ως άμεσα εξαρτημένο από τη ζωή των φορέων του, των ανθρώπων, υφίσταται επιδράσεις και μεταβολές. Έτσι η εμφάνιση της μηχανής στον αγροτικό βίο σκότωσε ένα πλήθος εθίμων που συνδεόταν με το γεωργό και τα αροτριώντα ζώα,  τι νόημα μπορούν να έχουν πλέον οι πρωτοχρονιάτικες ευχές: «κι πουλλά αρνούδια κι πουλλά κατσ’κούδια…κι όπους βαράει η πόρτα να βαράει κι του μιτάξι…» αναφέρει στο βιβλίο του «Το Δωδεκαήμερο στη Χαλκιδική» ο φιλόλογος και συγγραφέας Ιωακείμ Κρικελίκος.

Η γιορτή των Χριστουγέννων με τα σχετικά έθιμά της αρχίζει και για τους Χαλκιδικιώτες από την Παραμονή. Μεγάλοι και μικροί πλήρως απασχολημένοι. Οι νοικοκυρές για να ετοιμάσουν το σπιτικό, να φτιάξουν τα γλυκά, να στολίσουν το δέντρο, οι νοικοκυραίοι για να ψωνίσουν, να βρουν το «χριστόξυλο», να τακτοποιήσουν τα ζώα, τα παιδιά όλο χαμόγελα από την ξενοιασιά των διακοπών, για τα δώρα που θα πάρουν και προπαντός για τον «παρά» που θα εισπράξουν λέγοντας τα κάλαντα.

Τα τραγούδια που λέγονται στη Χαλκιδική, ο χρόνος που ψάλλονται, ο «σκοπός» των τραγουδιών, ο τρόπος που ξεκινούν και κινούνται οι καλανδιστές, διαφέρουν από χωριό σε χωριό.

Στη Νικήτη τα κάλαντα ψάλλονται σήμερα μετά το μεγάλο Εσπερινό της γιορτής. Τα τραγούδια που ακούγονται είναι το «Καλήν εσπέραν άρχοντες» και το «Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα». Το πρώτο, το «μεγάλο», που είναι καθαρά θρησκευτικό, αναφέρεται στη γέννηση του Χριστού, στην προσκύνηση των Μάγων, στη σφαγή των νηπίων από τον Ηρώδη, στη φυγή του Χριστού στην Αίγυπτο και ολοκληρώνεται με την προτροπή όλοι να εκκλησιαστούν και στη συνέχεια να ευφρανθούν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, χωρίς βέβαια να ξεχνούν τους φτωχούς.

Στη Γαλάτιστα πάλι οι μικροί τραγουδούσαν τα κάλαντα κρατώντας μια σούβλα, όπου οι νοικοκυρές περνούσαν τα γλυκά, τα φρούτα, το χοιρινό κρέας και οπωσδήποτε την «κόλ’ντα» (μικρό λουκάνικο). Εκεί, αφού έλεγαν τα γνωστά κάλαντα, πρόσθεταν:

Θειά, κόλ’ντα, κόλ’ντα,

ώσπου να βαρεί η πόρτα,

να βαρεί κι του μιτάξι,

κι του χρόνου!

Το χριστόψωμο (ή χριστόψωμα ή χριστόπ’τα ή κ’στόπ’τα ή κλίκ’ ή κ΄λούρα ή μπουγάτσια) είναι συνήθως σκέτο ψωμί, που ψήνεται σε λαδωμένο ταψί. Στην επιφάνειά του φιλοτεχνούν με ζυμάρι, σταφίδες και ψίχες από καρύδι ή μύγδαλο, πλουμίδια, που παριστάνουν σταυρούς, κύκλους, άνθη. Στο κέντρο του σταυρού τοποθετούν ένα άσπαστο καρύδι, ενώ στις κεραίες του τοποθετούν σύκα λιασμένα, σταφίδες κ.λ.π. Στα Ριζά και στην Παλαιόχωρα, εκτός από τον κεντρικό σταυρό, κάνουν ένα κύκλο με ζυμάρι για το κέντρο και τέσσερα ημικύκλια για τις άκρες. Στα Πετροκέρασα, περιφερειακά του στολισμένου με καρυδόψιχα σταυρού, τοποθετούν μικρά στρογγυλά κουλουράκια, σε αριθμό τόσα, όσα τα μέλη της οικογένειας και μερικά επιπλέον: ένα για την Παναγία ή το εικονοστάσι, ένα για το σπιτικό, ένα για τον ξενιτεμένο, αν υπάρχει. Σ’ ένα από τα κουλουράκια μπαίνει και «παράς».

Μόλις βγει από το φούρνο, αλείφεται με λιωμένο μέλι ή ζαχαρόνερο, για να γλυκάνει το Χριστό• αλλού, το αλείφουν με κόκκινο γλυκό πιπέρι, για να «πάρει όψη». Σε πολλά μέρη, στη χριστόπιτα μπαίνει και «παράς» (νόμισμα), όπως στη βασιλόπιτα.

Όταν νυχτώσει, συγκεντρώνεται όλη η οικογένεια γύρω από το σουφρά, όπου βρίσκεται το χριστόψωμο. Αφού θυμιάσει η νοικοκυρά όλο το σπίτι «για να φύγουν οι καρκατζαλοί», ο αρχηγός ή ο γεροντότερος της οικογένειας παίρνει το μαχαίρι, σταυρώνει τη χριστόπιτα τρεις φορές και ευχόμενος:

«καλώς μας ήρτι Χριστός! Να μας βουθήσ’! κι του χρόνου!».

Η Πολυγυρινή νοικοκυρά θα ζυμώσει τα «σαλιάρια» και τα «φοινίκια». Για τα πρώτα (κάτι σαν τα σημερινά μελομακάρονα) θα χρειαστεί: ένα ποτήρι σταχτόνερο, ένα ζάχαρη, δύο λάδι, το ζωμό και το ξύσμα ενός πορτοκαλιού, κανέλα, γαρύφαλα, ένα κουταλάκι σόδα και εφτά ποτήρια αλεύρι. Για την παρασκευή του θα αφήσει το λάδι να καεί καλά, θα το σβήσει με το σταχτόνερο, θα ρίξει μέσα τα άλλα υλικά και θα τα ζυμώσει. Για τα φοινίκια απαιτούνται: τρία ποτήρια λάδι, ένα σταχτόνερο, ένα με ζωμό πορτοκαλιού, ένα ποτήρι κονιάκ, δύο κουταλάκια μπέικιν, ένα γαρύφαλα και ένα κανέλα.

Στη Χαλκιδική την παραμονή γινόταν πλήθος συμβολικών – μαγικών πράξεων. Ο νοικοκύρης, εκτός των άλλων (προμήθεια τροφίμων, αγορά ενδυμάτων, υποδημάτων και δώρων για τα παιδιά), πρέπει να διαλέξει το «χριστουγεννιάτικο ξύλο, που θα καίει όλη τη νύχτα, για να ζεσταίνει την Παναγιά με το νεογέννητο της. Το ξύλο αυτό θα πρέπει να είναι «τρανό και χοντρό», για να είναι τρανός (σπουδαίος) και χοντρός (πλούσιος) ο νοικοκύρης του σπιτιού. Ακόμη, το ξύλο αυτό δεν το σβήνουν, διότι θεωρείται πως θα σβήσει και η καλή κατάσταση του σπιτιού. Επίσης η στάχτη του νομίζεται ότι έχει αποτρεπτική δύναμη και γι’ αυτό μαζεύεται και ρίχνεται στα χωράφια, για να προφυλάσσει τα σπαρτά από βλαβερά έντομα και σκουλήκια.

Το βράδυ της Παραμονής (ή το πρωί) της γιορτής καίουν στο τζάκι κλαδί από χλωρό πουρνάρι, για αποτροπή του κακού ή για την υγεία της οικογένειας. Μάλιστα από το είδος και την ένταση του «πραπαλίσματος» των φύλλων μαντεύουν την τύχη των μελών του σπιτικού.

Βάζουν κοντά στη φωτιά μια άσπρη πέτρα, για να περάσει η οικογένεια «άσπρη χρονιά»! Η πέτρα αυτή μένει στην ίδια θέση ως την Υπαπαντή (2 Φεβρουαρίου), οπότε μεταφέρεται στα χωράφια, για να αποτρέπει την πτώση χαλαζιού.

Στον Πολύγυρο τα Χριστούγεννα «σήκωναν Ύψωμα» στα σπίτια που γιόρταζαν. Το ύψωμα αποτελούσε μίμηση αντίστοιχης μοναχικής ακολουθίας, που γίνεται τις μεγάλες γιορτές στην τράπεζα των Ι. Μονών.

Στα σπίτια γινόταν ως εξής: ερχόταν ο ιερέας μετά την απόλυση της Θ. Λειτουργίας. Στο «καλό» δωμάτιο του σπιτιού υπήρχε ήδη το τραπέζι με τα απαραίτητα: κεριά, θυμιατό, ένα πιάτο σταφίδες, ένα ποτήρι κρασί και η λειτουργιά (το πρόσφορο), που θα ύψωνε ο σπιτονοικοκύρης ή ο εορτάζων. Αφού ο ιερέας έβαζε «ευλογητός» και έλεγε το τροπάριο της γιορτής, γινόταν η ύψωση του πρόσφορου από τον οικοδεσπότη ή τον εορτάζοντα, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ο οποίος επαναλάμβανε τρεις φορές τη φράση: «μέγα το όνομα της αγίας Τριάδος…». Ο ιερέας στη συνέχεια τεμάχιζε το πρόσφορο και το μοίραζε στους παρευρισκόμενους, οι οποίοι το έτρωγαν, αφού το βουτούσαν στο ποτήρι με το κρασί. Κατόπιν όλοι παρακάθονταν σε κοινό τραπέζι για το γεύμα.

[ΠΗΓΗ: http://www.halkidikinews.gr, Από το βιβλίο του Ιωακείμ Κρικελίκου “Το Δωδεκαήμερο στη Χαλκιδική”, 22 Δεκεμβρίου 2018]